Start Bezpieczeństwo żywności Napromienianie żywności
Napromienianie żywności PDF Drukuj Email
Wpisany przez Jolanta Wojdanowicz   
poniedziałek, 21 grudnia 2009 13:20

W Polsce problematykę dotyczącą napromieniania żywności reguluje ustawa z dnia 25 sierpnia 2006r o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U z 2006, Nr 171, poz. 1225, z późn. zm – rozdział 5 działu I oraz Rozporządzenie Ministra Zdrowia
z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie napromieniania żywności promieniowaniem jonizującym (Dz. U. Nr 121, poz. 841);

Napromienianie polega na poddaniu żywności oddziaływaniu energii promieni gamma, promieni X bądź strumienia elektronów. Główną korzyścią płynącą z napromieniania żywności jest zdolność promieni jonizujących do niszczenia szkodliwych bakterii i innych drobnoustrojów, które mogą być przyczyną zatruć pokarmowych. Ponadto napromienianie, w zależności od dostarczonej dawki promieniowania, może wywołać również inne efekty, takie jak zahamowanie kiełkowania, spowolnienie procesów dojrzewania a także pozwala na przedłużenie dopuszczalnego okresu przechowywania produktu (wydłuża jego trwałość).




KRAJOWE PRZEPISY PRAWNE DOTYCZĄCE NAPROMIENIANIA:

  • Ustawa z dnia 25.08.2006r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (Dz.U. Nr 171/2006, poz. 1225 z późn. zm.) – rozdział 5 działu I;
  • Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 czerwca 2007r. w sprawie napromieniania żywności promieniowaniem jonizującym. (Dz. U. Nr 121, poz. 841);

WSPÓLNOTOWE PRZEPISY PRAWNE DOTYCZĄCE NAPROMIENIANIA:

  • Rozporządzenie (WE) Nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28.01.2002r. ustanawiające ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołujące Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiające procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności (Dz. Urz. UE Nr L 31 z późn. zm.);
  • Dyrektywa 1999/2/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22.02.1999r.
    w sprawie zbliżenia ustawodawstwa wspólnotowego wykazu środków spożywczych oraz składników środków spożywczych poddanych działaniu promieniowania  jonizującego (Dz.U. L 066 , 13/03/1999 P. 0016 – 0023);
  • Dyrektywa 1999/3/WE Parlamentu  Europejskiego i Rady z dnia 22 lutego 1999r. w sprawie ustanowienia wspólnotowego wykazu środków spożywczych oraz składników środków spożywczych poddanych działaniu  promieniowania jonizującego  (Dz.U.L 066 , 13/03/1999 P. 0024 – 0025);
  • Decyzja Komisji z dnia 23 października 2002 r. przyjmująca wykaz zatwierdzonych jednostek w państwach trzecich w odniesieniu do napromieniowania żywności (Dz.U. L.287, 25/10/2002 P.0040-0041).

NAPROMIENIANIU PROMIENIOWANIEM JONIZUJĄCYM MOGĄ BYĆ PODDAWANE ŚRODKI SPOŻYWCZE WYŁĄCZNIE W CELU:

  • zmniejszenia liczby przypadków chorób spowodowanych spożyciem żywności przez niszczenie drobnoustrojów chorobotwórczych;
  • zapobiegania psuciu się żywności przez opóźnienie lub powstrzymanie procesów rozkładu i przez niszczenie mikroorganizmów odpowiedzialnych za te procesy;
  • przedłużenia okresu przydatności do spożycia przez hamowanie naturalnych procesów biologicznych związanych z dojrzewaniem lub kiełkowaniem;
  • usunięcia organizmów szkodliwych dla zdrowia roślin lub dla żywności pochodzenia roślinnego.


NAPROMIENIANIE ŻYWNOŚCI JEST DOPUSZCZALNE WYŁĄCZNIE, JEŻELI:

  • nie stanowi zagrożenia dla zdrowia lub życia człowieka;
  • jest korzystne dla konsumentów;
  • jest uzasadnione technologicznie oraz nie będzie wykonywane w celu zastępowania wymagań zdrowotnych oraz warunków sanitarnych i higienicznych w produkcji i w obrocie żywnością;
  • żywność poddawana temu napromienianiu spełnia obowiązujące wymagania zdrowotne oraz nie zawiera substancji chemicznych służących do jej konserwacji lub stabilizacji.


NAPROMIENIANIE ŻYWNOŚCI MOŻE BYĆ DOKONYWANE PRZEZ ZAKŁADY, KTÓRE UZYSKAŁY ZGODĘ, GŁÓWNEGO INSPEKTORA SANITARNEGO. POWYŻSZA ZGODA WYDAWANA JEST W DRODZE DECYZJI ADMINISTRACYJNEJ.

DECYZJA ADMINISTRACYJNA wydawana jest na wniosek zainteresowanego przedsiębiorcy pod warunkiem, że:

  • wyposażenie zakładu lub jednostki organizacyjnej podmiotu działającego na rynku spożywczym spełnia wymagania określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia,
    w zakładzie zatrudniony jest wysoko wykwalifikowany personel,

  • zakład spełnia wymagania w zakresie wymagań higienicznych zapewniających bezpieczeństwo żywności.

Możliwe jest zawieszenie lub cofnięcie decyzji w przypadku stwierdzenia, że zakład dokonuje napromieniania żywności w sposób niezgodny z przepisami ustawy lub z warunkami określonymi w decyzji. Decyzję uchyla Główny Inspektor Sanitarny


JEDNOSTKI UPOWAŻNIONE DO NAPROMIENIANIA ŻYWNOŚCI W POLSCE

  • Instytut Chemii i Techniki Jądrowej w Warszawie,

  • Politechnika Łódzka

WYKAZ ŚRODKÓW SPOŻYWCZYCH, KTÓRE MOGĄ BYĆ PODDANE DZIAŁANIU PROMIENIOWANIA JONIZUJĄCEGO W POLSCE ORAZ JEGO MAKSYMALNE DOPUSZCZALNE DAWKI

ZIEMNIAKI -  HAMOWANIE KIEŁKOWANIA -  0,025-0,10 KGY

CEBULA - HAMOWANIE KIEŁKOWANIA  - DO 0,060 KGY

CZOSNEK - HAMOWANIE KIEŁKOWANIA - 0,030-0,15 KGY

PIECZARKI -  ZAHAMOWANIE WZROSTU I STARZENIA SIĘ GRZYBÓW - 1,0 KGY

PRZYPRAWY SUCHE, W TYM SUSZONE AROMATYCZNE ZIOŁA, PRZYPRAWY KORZENNE I PRZYPRAWY WARZYWNE -  OBNIŻENIE ZANIECZYSZCZEŃ BIOLOGICZNYCH - 10,0 KGY

PIECZARKI SUSZONE -  OBNIŻENIE ZANIECZYSZCZEŃ BIOLOGICZNYCH - 1,0 KGY

SUSZONE WARZYWA -  OBNIŻENIE ZANIECZYSZCZEŃ BIOLOGICZNYCH - 1,0 KGY

ZNAKOWANIE ŻYWNOŚCI NAPROMIENIANEJ

Środki spożywcze poddane napromienianiu lub zawierające napromienione składniki, wprowadzane do obrotu w opakowaniach jednostkowych, przeznaczone dla indywidualnego konsumenta lub zakładów żywienia zbiorowego albo wprowadzane hurtowo do obrotu, znakuje się, umieszczając w miejscu widocznym w sposób czytelny wyrażenie "napromienione" albo "poddane działaniu promieniowania jonizującego".

opracowała: Jolanta Wojdanowicz st. asystent Oddz. HŻŻiPU